İSLÂM, "HOŞGÖRÜ" VE "EŞİTLİK"

Müsâmaha, Hoşgörü Ve Tolerans

Çeşitli sözlükler müsâmaha için: 1. Hoşgörme, gözyumma, bir suçluya karşı şiddet göstermeyip geçiverme(!); 2. İhmâl, dikkatsizlik, gevşeklik; 3. Aldırış etmeme, kayıtsız kalma; 4. Savsaklama (Bk. 1. Hayat Büyük Türk Sözlüğü, 2. Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedi­si, 3.Meydan Larousse, 4. Ferit Devellioğlu: Osmanlıca-Türkçe An­siklopedik Lûgat) anlamlarını takdîm etmekte ve bu sözcüğün cömert­lik, elaçıklığı, iyilikseverlik anlamlarındaki Arapça semâhat sözcüğün­den türediğine de dikkati çekmektedirler.

Hoşgörü dilimizde nisbeten yeni tutunmuş bir sözcüktür. Bu sözcüğün Meydan Larousse'a göre anlamı:

HIRİSTİYANLIK İSLÂM İLE BAĞDAŞAMAZ

Bugünkü Hıristiyanlık hepsi de Hz İsâ (a.s.)'a dayanan fakat ge­rek âmentüleri gerekse uygulamaları açısından biribirlerinden ayrılan ve kimisi tavır, kimisi yol, kimisi mezheb, kimisi ise bağımsız din gö­rünümlü i'tikād sistemlerinin bir terkîbidir. Bunlar arasında Katolik1, Ortodoks, Süryânî, Kıptî, Protestan Kiliseleri bu mozaiğin en büyük parçalarını teşkil ederler. Bunlardan Katoliklik ve Protestanlık, büyük mâlî güce dayanan saldırgan bir misyonerlik fikriyle müteharrik olmaları bakımından da ilgi çekicidirler.

Merkeziyetçiliği, Papa'nın otoritesinin tartışma kabûl etmez olan ve dini şekillendiren üstünlüğü, âlemşümul (evrensel) olma iddiası yâni misyonerlik yanı, dinî ve lâdinî organizasyon imkânları, büyük ve gizli para kaynakları ve kendine mahsûs bağımsız toprağı olan devlet statüsü ile Katoliklik, Hıristiyanlık içinde müstesnâ bir yere sâhib bulunmakta­dır.

ABDEST VE KURBANIN REMZÎ (SEMBOLİK) ANLAMI

İslâm dininde ibâdetler: 1) hâlis tefekkür, 2) hâlis niyet, 3) hâlis zikir, 4) hâlis söz, 5) hâlis ahvâl, 6) hâlis cihâd ve de 7) menâsik1 (ritüel) aracılığıyla gerçekleştirilir. Burada hâlis sıfatı Cenâb-ı Hakk’ın emirlerine ve Cenâb-ı Peygamber’in öğretisine uygun anlamındadır. Bunların hepsi de emri bi-l ma’rûf ve nahyi ani-l münker (III/104)2 çerçevesi içindedir. Bu itibarla, eğer emsâl göstermek gerekirse, sırasıyla: 1) Hakk'ın kudret ve azametini tefekkür de (LXVII/1), 2) Allāh için mücâdele etmeğe niyetlenmek de (XXII/78), 3) Hakk'ın güzel isimlerini zikretmek de (XXIX/45), 4) insanlara hakkı ve sabrı tavsiye etmek de (CIII/3), 5) Cenâb-ı Peygamber'e itaat etmek de (XXXIII/21), 6) Allāh rızâsı için savaşa katılmak da (II/216), 7) namaz kılmak da (II/43) bu kabil ibâdetlere birer misâldir.

Ahmed Yüksel Özemre RSS beslemesine abone olun.